Trasa spacerowa nr 1
(oznakowanie zółte)


Szlakiem wód starego zdroju - traktem Św. Jerzego

Spacer przez najstarszą, a zarazem najciekawszą część lądeckiego zdroju, pośród ciepłych źródeł wód mineralnych, obok zakładów przyrodoleczniczych, w których wykorzystuje się do zabiegów przede wszystkim właściwości lecznicze lądeckich ciepłych wód radoczynnych, fluorkowych, siarczkowych jest prawdziwą przyjemnością. Trasa wiedzie przez część lądeckiego zdroju, założoną w latach 1496 -1501 przez książęta czeskiego królewskiego rodu Podjebradów (zabudowania Kąpieliska Św. Jerzego) oraz przez dawne terytorium hrabiego Jana Zygmunta Hoffmanna, twórcę w latach 1672 - 1697 nowego zdroju, wokół źródeł leczniczych odkrytych na zboczach doliny Karpowskiego Potoku. Po zachodniej części koryta doliny Białej Lądeckiej trasa prowadzi przez tzw. „nową” dzielnicę willowo-pensjonatową, z zabudowaniami dawnego zakładu uzdrowiskowego „Dolina”, założoną w 1872 roku w dolnej części wschodniego grzbietu Dzielca.Na przestrzeni stuleci drogami szlaku „wód starego zdroju” spacerowali wielcy dostojnicy, goście kurujący się w lądeckich cieplicach. Należeli do nich między innymi: Henryk Starszy Podjebrad, książę ziębicki i hrabia kłodzki – 1496 r., Albrecht, Jerzy i Karol, synowie Henryka Starszego – 1498 r., Karol, książę brzeski – 1532 r., Marcin Gerstmann, biskup wrocławski -1577 i 1582 r., Antoni Brus, arcybiskup praski -1577 r., Jerzy II, książę brzeski – 1578 – 1580 r., Hieronim Rozrażewski, biskup kujawski i pomorski -1582 r., kardynał Ernst Harrach, arcybiskup Pragi, Sebastian Rostock, biskup Wrocławia – 1665 r., Fryderyk II król Prus –1765, Johann Wolfgang Goethe, wybitny poeta niemiecki - 1790 r., Ludwika (Luiza) królowa pruska – 1800 r., Józef Szaniawski – 1812 r., Johann Quiny Adams, amerykański dyplomata i polityk, szósty prezydent Stanów Zjednoczonych - 1800 r., Józef Morawski, literat, pozostawił po sobie ciekawe opisy miasta, uzdrowiska i jego urządzeń, obyczajów, towarzystwa oraz okolicy  - 1815 r., Fryderyk Wilhelm III, król pruski – 1813 r., Aleksander I, car Rosji – 1813 r., Karol Bołoz Antoniewicz, kaznodzieja, publicysta i poeta, autor najobszerniejszego opisu dziewiętnastowiecznego Lądka w piśmiennictwie polskim -1837 r., Oskar Kolberg, sławny etnograf, autor wielu publikacji o Śląsku - 1842 r., Julia z Molińskich Woykowska, poetka i powieściopisarka –1845 r., oraz po 1945 r. Konstanty Rokosowski, Władysław Gomułka, Józef Cyrankiewicz, Edward Osóbka Morawski, Mieczysława Ćwiklińska, Halina i Wojciech Dzieduszyccy, Mieczysław Fogg, Adam Hanuszkiewicz, Gustaw Holoubek, Leon Kruczkowski, Bogusław Linda, Hanna Suchocka, Franciszek Pieczka, Jerzy Waldorf, Bogusław Kaczyński, Tadeusz Kotarbiński, Mirosław Hermaszewski, Hanka Bielicka, Artur Partyka.
Przebieg trasy: ul. T. Kościuszki, ul. St. Moniuszki, Park im. St. Moniuszki, ul. dr A. Ostrowicza, ul. Orla, pl. Mariański (Park Centralny), ul. Wolności, ul. Lipowa (Park 1000-lecia), pl. Marii Skłodowskiej-Curie, ul. T. Kościuszki (most zamkowy), ul. Spacerowa, pl. Partyzantów, ul. I. Paderewskiego, ul. T. Kościuszki.
Miejsce wyjścia: Jest to szlak okólny, na który można wejść w każdym miejscu, ale najdogodniej spacer rozpocząć z centrum zdroju, spod portalu (bramy) z rzeźbą Św. Jerzego – obok „it” PTTK, mapa okolic (ul. T. Kościuszki 44) lub z parkingu strzeżonego – 24 h (róg ul. T. Kościuszki i ul. St. Moniuszki).
Czas trasy: około 0,45 godz. ze zwiedzaniem około 2 godz.
Długość trasy: około 2 km
Wzniesienia: miejsce wyjścia (portal) 440,42 m n.p.m.; najwyższe - Wzgórze Świętojerskie (środek kaplicy) 463,50 m n.p.m.; najniższe - Most Zamkowy 436,12 m n.p.m.
Różnica wysokości: około 28 m

Oznakowanie trasy: żółte 1 - szlaku spacerowego na całej długości; szlak ten częściowo prowadzi ze szlakiem spacerowym  nr 3 oznakowanym kolorem czerwonym z miejsca wyjścia do Studni Biskupiej przy ul. St. Moniuszki oraz od skrzyżowania ul. Spacerowej z ul. M. Konopnickiej do końca trasy czyli do ul. T. Kościuszki. Ul. dr A. Ostrowicza szlak spacerowy żółty (nr 1) przecina znakowanie niebieskie międzynarodowego szlaku pieszego E3. Na styku ul. Lipowej i ul. Wolności szlak spacerowy żółty styka się z pieszym szlakiem żółtym „do granicy państwa”.
Skala trudności: łatwa trasa spacerowa; prowadzi po utwardzonych nawierzchniach; na trasie w pięciu miejscach jest kilka stopni (schodów), które można obejść lub ominąć.

Trasa spacerowa nr 2
(oznakowanie żółte)

Wśród zabytków starego miasta

Ciekawa trasa po części staromiejskiej Lądka Zdroju i zboczu Góry Trzykrzyskiej.
Lokacja miasta nastąpiła prawdopodobnie w okresie kolonizacji niemieckiej Ziemi Kłodzkiej z 2 pol. XIII wieku. Położone w dolinie Białej Lądeckiej, na przecięciu dróg handlowych nigdy nie posiadało obwarowań.
Dzisiejszy rynek miasta to czworokąt o wymiarach 95 x 56 m utworzony przez zabytkowe kamieniczki z górującym pośrodku ratuszem.Podczas wielkiego pożaru 8 marca 1739 r. zniszczony został ówczesny ratusz wraz z archiwum miejskim oraz pierzeje: południowa i wschodnia. Dlatego najcenniejsze, barokowe kamienice pozostały do czasów współczesnych jedynie w części rynku.
Dom nr 1 – późnobarokowy, stanowiący własność rzeźbiarskiej rodziny Klahrów. Nad portalem wejściowym znajduje się płaskorzeźba Matki Boskiej z dzieciątkiem dłuta samego Michała Klahra. Tutaj tradycyjnie wystawiano ołtarz podczas corocznych procesji Bożego Ciała. Na frontonie budynku znajduje się tablica poświęcona rzeźbiarzowi w 300 rocznicę urodzin artysty, który był najznakomitszym rzeźbiarzem doby baroku na Ziemi Kłodzkiej ((1693-1742). Jego dzieła znajdują się w kościołach kłodczyzny (np. ambona, konfesjonały w kościele p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Kłodzku, ambona i ołtarz główny w Wilkanowie, a w Lądku - rzeźba Ukrzyżowanie w kościele,  figura Trójcy św. na rynku). W roku 2006 r. dzięki pozyskaniu środków unijnych Gmina przystępuje do remontu kamienicy i zaadaptowaniu pomieszczeń na parterze na cele muzealne. Będzie to oczywiście Muzeum im. Michała Klahra.
Ocalałe przed pożarem domy, które w swych najstarszych częściach pochodzą z XVIII w., potem wielokrotnie przebudowywane, to kamienice o układzie szczytowym, dwu- i trzykondygnacyjne, o barokowych frontonach, ze sklepionymi podcieniami (przed pożarem wszystkie domy w rynku posiadały podcienia). Zachowały pewne charakterystyczne cechy:
dom nr 3 – wmurowane w elewację kamienne tablice z gmerkami piekarzy z 1581 r. i kowali z 1789 r.
dom nr 4 – bogato dekorowana elewacja rokokowa ze zwieńczeniem w postaci oka Opatrzności Bożej
dom nr 5 – z symbolami kupieckimi: kaduceuszem i wagą
domy nr 7 – 11 i 13 – 14 z podcieniami, w tym dom nr 9 z renesansowym portalem i nr 13 z płaskorzeźbionym snopkiem zboża na frontonie oraz gorejącymi kulami na zwieńczeniu.

Ratusz – obecny wygląd uzyskał w 1872 r. (w 1870 r. ukończono główną bryłę budynku, w 1872 r. zbudowano wieżę z dzwonami). W tympanonie nad wejściem znajduje się lew z dwoma ogonami – dawny herb miasta. Witraże na klatce schodowej wykonano w 1990 r. Z wieży ratuszowej, codziennie o godzinie 12.00 rozlega się hejnał lądecki. Utwór autorstwa mieszkańca Grzegorza Helcyka wybrany został  w konkursie ogłoszonym przez Radę Miejską a rozstrzygniętym w sierpniu 2004 r. Ratusz jest siedzibą Urzędu Miasta i Gminy.

Figura Trójcy Świętej – autorstwa Michała Klahra (jego ostatnie dzieło) powstała w latach 1739 – 41. Ufundowana przez radcę prawnego Jana Antoniego Reichela jako wotum po pożarze w 1739 r. Pomnik wykonany w piaskowcu, poprzez trójkątny kształt, układ postaci symbolizuje popularna w baroku ideę trynitarną. Na balustradzie otaczającej kolumnę stoją figury świętych: Łukasza Ewangelisty (z wołem i księgą), Antoniego Padewskiego (w habicie franciszkańskim i z księgą) i Jana Ewangelisty (z orłem, kałamarzem i księgą z datą 1740). Wyżej na cokole trójbocznej kolumny ustawiono figury świętych: Joachima (z laską), Józefa (z siekierą) i Anny (z księgą) oraz od frontu Marii w scenie koronacji. Zwieńczenie wysokiego trzonu kolumny stanowi Trójca Święta tronująca na globie ziemskim: Bóg Ojciec i Chrystus trzymają koronę, pod nimi znajduje się Duch Święty w postaci gołębicy.
 

Pręgierz – to zachowany do naszych czasów przykład dawnego wymiaru sprawiedliwości. Jego lokalizację potwierdzają stare ryciny np. zachowany z pocz. XVIII plan miasta. Oryginalny pręgierz lądecki zaginął, a obecny odnaleziony we wsi Skrzynka został ustawiony w 1966 r.

Góra Trzech Krzyży – (541m n.p.m.) wznosi się na około 120 m ponad miastem. Trzy krzyże stoją na szczycie od niepamiętnych czasów, pewno dlatego zaginęły poprzez wieki informacje kto i dlaczego je ustawił. Być może prawdziwa jest wersja mówiąca, iż jest to wotum dziękczynne za cudowne ocalenie. Albo, że dawnej w tym miejscu stała szubienica, jak można dopatrzeć się na siedemnastowiecznej rycinie. Mimo niewiedzy o początkach tej tradycji jest ona kontynuowana przez mieszkańców, którzy z własnej inicjatywy, co kilkanaście – kilkadziesiąt lat wymieniają stare, zniszczone krzyże na nowe.

 

Trasa spacerowa nr 3
(oznakowanie żółte)

Trasa łączy dzielnicę zdrojową z częścią staromiejską Lądka – prowadzi od źródła Jadwigi do lądeckiego Rynku.
Źródło Jadwigi – ujmujące zwykłą wodę, obudowane zostało w 1911 r. Był to podarunek dla zdroju od rodziny Braunów z Berlina. Poświęcone św. Jadwidze, która jest patronką Dolnego Ślaska. Urodziła się w 1174 (1179?) roku jako córka Bertolda IV hrabiego na Andechs (Bawaria). Otrzymała staranne wychowanie i wykształcenie w domu rodzinnym i u benedyktynek w Kitzingen. W trzynastym roku życia poślubiła Henryka I Brodatego, księcia Wrocławia, z którym miała siedmioro dzieci. Przeżyła śmierć męża i prawie wszystkich dzieci. Jej ukochany syn, Henryk Pobożny, poległ w bitwie z Tatarami w 1241 r. pod Legnicą. Ostatnie lata spędziła w ufundowanym przez siebie klasztorze cysterek w Trzebnicy, gdzie jej córka Gertruda była przełożoną. Zasłynęła z pobożności i czynów miłosierdzia. Wyczerpana surowym życiem mniszki, chociaż nie składała ślubów, zmarła 15 października 1243 roku. Kanonizowana przez Klemensa IV w 1267 roku. Jej relikwie spoczywają w Trzebnicy. Patronka Polski, Śląska, archidiecezji wrocławskiej i diecezji w Görlitz; miast: Andechs, Berlina, Krakowa, Trzebnicy, Wrocławia, Europy; uchodźców oraz pojednania i pokoju.
W ikonografii św. Jadwiga przedstawiana jest jako młoda mężatka w długiej sukni lub w książęcym płaszczu z diademem na głowie. Czasami w habicie cysterskim. Jej atrybutami są: but w ręce, krzyż, księga, figurka Matki Bożej, makieta kościoła w dłoniach, różaniec.

Arboretum - leśny ogród drzew i krzewów egzotycznych. Najwyżej położone w Polsce, czynne od wiosny do jesieni, a podziwiać w nim można ponad 250 gatunków drzew i krzewów pochodzących z całego świata, m.in. metasekwoję chińską, mamutowca olbrzymiego, szydlicę japońską. Wiosną zachwycają pięknie kwitnące azalie i różaneczniki. Czynne: od maja do października w godz. 10-13 i 14-18 (bilety).

Staw Biskupi – położony przy ulicy Moniuszki niewielki zbiornik wodny od dawna był wykorzystywany na cele rekreacyjne. Obecnie, w sezonie letnim działa tu smażalnia ryb, łowisko rekreacyjne. Po przeciwnej stronie drogi tzw. Biskupia Studnia. Wypływającą tu wodę (nieleczniczą) nakazał ująć obudową biskup wrocławski Sebastian Rostock, zażywający w Lądku kąpieli w roku 1655 r.

Centrum Zdroju – na skrzyżowaniu ulic Kościuszki, Ostrowicza i Paderewskiego. Tutaj zlokalizowane są: Bank PKO BP, biuro PTTK Oddział Bialski i różnorodne sklepy tworząc centrum części zdrojowej. Przy ulicy Ostrowicza obiekty Stary i Nowy Jerzy, w miejscu gdzie rozwijało się nowożytne uzdrowisko od 1498 roku. (zobacz trasa spacerowa nr 1).
Ulicą Orlą omijając Dom Zdrojowy trasa doprowadza nas do Zakładu Przyrodoleczniczego „Wojciech”. Wzorowana na łaźniach tureckich budowla z końca XVII w., dwieście lat później gruntownie przebudowana. We wnętrzu, centralnie położony pod kopułą okrągły, marmurowy basen do kąpieli leczniczych, wokół którego biegnie ciąg gabinetów zabiegowych z XIX marmurowymi wannami do kąpieli. Powyżej pijalnia wody mineralnej.
W bocznej części obiektu stała ekspozycja "Historia lądeckiego kurortu".
Zabiegi dostępne przez cały rok w ramach kuracji."Zdrowe weekendy" przez cały rok, w każdą sobotę i niedzielę możliwość kąpieli w basenie lub w zabytkowych marmurowych wannach - soboty: godz. 14.00-20.00, niedziele: godz. 10.00-18.00; bilety: basen - 15 zł, kąpiel perełkowa w marmurowych wannach - 14 zł

Kaplica Marii Panny na Pustkowiu, obecnie Sanktuarium Uzdrowienia Chorych. Kaplica Zdrojowa pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny „Na pustkowiu” została zbudowana z inicjatywy hrabiego Zygmunta Hoffmanna. Kaplicę wzniesiono w 1679 r., rok później poświęcił ją dziekan M. Podchorski, a w 1690 r. poszerzono ją o dwie nawy boczne. Jest to budowla trzynawowa, o sklepieniach kolebkowych. W ołtarzu głównym znajduje się barokowa figura Matki Bożej z Dzieciątkiem (1674 r.) zaś nad ołtarzami bocznymi, wykonanymi przez Aloisa Schmidta w 1926 r., obrazy św. Anny i św. Józefa. Obrazy te jak i pozostałe (Wniebowzięcie NPM, Zmartwychwstanie, Chrzest Chrystusa) pochodzą z XVIII w. i są przypisywane Michałowi Willmannowi, największemu śląskiemu malarzowi barokowemu. Pewną osobliwością wystroju kaplicy są też malowidła ścienne z nawy głównej. Są to przedstawienia Czterech Ewangelistów, a na sklepieniu - siedem malowideł opatrzonych kartuszami. Od strony prezbiterium widzimy wymalowane litery alfa i omega - symbole Chrystusa. Pośrodku znajduje się malowidło przedstawiające przechyloną wagę - symbol Sądu Ostatecznego, a naprzeciwko prześwietlone niebiańskim światłem chmury - symbol nieba. Elewacja frontowa, o podziale pilastrowym, zwieńczona jest rzeźbami Matki Bożej, św. Anny i św. Józefa. Minister von Hoym ufundował dla kaplicy bijący zegar, który uroczyście zaczął odmierzać czas w dniu 56 urodzin fundatora: 20 VII 1795 roku o godzinie 12.00.
     Budowniczy kaplicy, hrabia Zygmunt Hoffmann von Leuchtenstern, zarządca hrabstwa kłodzkiego, twórca całego „nowego zdroju”, którego ośrodkiem był „Marienbad” (obecnie „Wojciech”), spoczął po śmierci w 1697 r. w krypcie tej świątyni. Kamienny kartusz z jego herbem znajduje się nad wyjściem do zakrystii.
     W roku 1998, duszpasterz tutejszej parafii zainicjował konieczny remont i konserwacje kaplicy, która dokonała się dzięki ofiarom Parafian, Kuracjuszy i Turystów modlących się w tym miejscu.
     Przed kaplicą stoi figura Matki Boskiej ufundowana ok. 1887 r. przez Antoniego Krzyżanowskiego, budowniczego i fabrykanta poznańskiego, częstego gościa w Lądku.
 

Ulicą Lipową dochodzimy do rzeki Białej Lądeckiej. Biała Lądecka (52,7 km) posiada źródło w postaci licznych potoków w południowo-wschodniej części sąsiedniej Gminy Stronie Śląskie, pomiędzy Postawną (1124 m n.p.m.), Bruskiem (1114 m n.p.m.) i Smrekiem (1109 m n.p.m.) na granicy Gór Bialskich i Złotych na wysokości 1080 – 1100 m n.p.m.. Jej ujście do Nysy Kłodzkiej znajduje się poniżej wsi Krosnowice (gmina wiejska Kłodzko). Na terenie Gminy Lądek Zdrój dopływami prawobrzeżnymi rzeki są: Jadwiżanka, Karpowski Potok z Przywrą, Luty Potok (Wądół) z Obszarniczką, Wiosennik, Pląsawa, Orliczka, Jaskiniowiec i Skrzynczana, zaś lewobrzeżnymi: Rudawka z Czerwonym Potokiem i Konradka z Rudym Potokiem. Całość systemu rzecznego ma typowo górski charakter, z nagłymi wezbraniami w okresie wiosenno-letnim.Wody rzek i potoków wykorzystywane są do budowy stawów i  hodowli ryb. Energia wodna górskich wód płynących nie jest dziś wykorzystywana, chociaż historycznie działały na terenie Gminy obiekty wykorzystujące ten typ energii.
Na rzece w okresie maja – czerwca pojawiają się kobierce małych, białych kwiatków – jest to tzw. jaskier pędzelkowaty (Ranunculus penicillatus). W opracowanej w 1993 r. dla Polski Czerwonej Księdze Roślin (spis rzadkich gatunków, zagrożonych wyginięciem ) jaskier ten znalazł się pośród Roślin Rzadkich (56 gatunków), nie wykazujących jakiegoś gwałtownego spadku populacji. Jest ich po prostu od lat bardzo mało i sam ten fakt nakazuje troskę o nie. Widok rzeki usłanej bielą pozwala zrozumieć jej nazwę.

Most św. Jana - dwuprzęsłowy, gotycki obiekt (1565 r.) oparł się wszystkim powodziom, co jest podobno efektem zastosowania białek kurzych zamiast wapna. W wiekach średnich tuż obok mostu znajdował się dom celnika. Figura św. Jana Nepomucena z 1709 r. jest w miarę dokładną kopią figury z mostu Karola w Pradze i należy do najstarszych na Śląsku.

Ulicą Słodową dochodzimy do rynku miasta.