Skip to content

SKRZYNKA

Zespół Skrzynczanki ze Skrzynki.jpeg

Sabina Kliber
Sołtys Wsi Skrzynka

Rada Sołecka:

Michał Cybura, Marcin Gryżenia, Barbara Michorczyk, Krzysztof Werner

Dawne nazwy miejscowości
Heyniczindorf ( 1353, 1384), Heyncindorf (1381, 1385), Heinzendorf ( 1415, 1426, 1458, 1484, 1491, 1495, 1560,1631,1646,1652,1789-1945).

Etymologia nazwy wsi
Historyczna nazwa wsi Heinzendorf powstała prawdopodobnie od skrótu imienia Heinrich, przybierającego formę Heine,Heizn. Obecna nazwa miejscowości jest obca lokalnej tradycji.

Położenie
Skrzynka położona jest u podnóża Gór Złotych, przy lokalnej, ślepo zakończonej drodze łączącej się od wschodu z drogą z Trzebieszowic do Jaszkowej Górnej. Wieś znajduje się w dolinie potoku Skrzynczanki, prawego dopływu Białej Lądeckiej, na wysokości około 380-480 m n.p.m. Górna, wschodnia część wsi wciska się między boczne ramiona Gór Złotych, z Bydlęcą(od północy) i Żurawicem (od południa), a w dolna, południowa partia miejscowości rozlokowana jest w płytszej części Skrzynczanki, bliżej jej ujścia do Białej. Zabudowania wsi skupione są obecnie głównie w dolnej części Skrzynki, a jego górna partia w znacznym stopniu wyludniła się. Miejscowość otaczają głównie użytki rolne, a od wschodu- rozległe lasy regla dolnego, porastające wzniesienia Gór Złotych. Okolice Skrzynki są bardzo malownicze i interesujące widokowo.

Historia wsi i dóbr
Nie można wykluczyć, że Skrzynka mogła być lokowana już w końcu XII w., lub na początku XVI w. w każdym razie powstała przed 1353 r., czego dowodzi pierwsza wzmianka o wsi i o tutejszych dobrach lennych. Już przed 1360 r. Skrzynka była wsią parafialną, a w 1412 r. wzmiankowano tutejsze sędziostwo. W r. 1622, w czasie wojny trzydziestoletniej, gdy hrabstwo poparło króla zimowego Friedricha von Pfalz, wojska śląskie splądrowały m.in. Skrzynkę.
Przed 1623 r. Skrzynka przestała być wsią parafialną, ale w czasach nowożytnych, w XVII i XVIII w., nadal pozostawała stosunkowo dużą, rolniczą wsią z warstwami kmieci (14-17). W 2 poł. XVIII w. i w 1 poł. następnego stulecia miejscowość zachowała charakter rolniczo-rzemieślniczy. Pod koniec XVIII w. znacznie rozwinęły się rzemiosło i w niewielkim stopniu tkactwo. W XIX w. nastąpił dalszy rozwój rzemiosła, a wieś ok. 1820 r. musiała być stosunkowo zamożna, skoro pracował na jej terenie rzeźnik. Około 1845 r. rozwinął się też handel zbożem i żywnością. W XIX stuleciu można też odnotować w Skrzynce rozwój lokalnego przemysłu, młynarstwa, przemysłu drzewnego i wytwórstwa materiałów budowlanych. Od 1858 r. Skrzynka stała się ponownie wsią parafialną. Największą liczbę ludności wsi odnotowano w 1858 r. (651 osób).
Jak już wspomniano, w 1412 r. wzmiankowano w Skrzynce sędziostwo należące wówczas do sędziego Nyitschkego.
Po 1945 r. Skrzynka zastała ponownie zasiedlona. W folwarku założono PGR (obecnie nie istniejące), związane z Kombinatem Rolno-Przemysłowym w Trzebieszowicach. Ze względu na dobre warunki glebowo- klimatyczne i sędziostwo dużych miejscowości wieś zachowała charakter rolniczy. Duża cześć ludności  Skrzynki zajmuje się rolnictwem, a pozostali mieszkańcy wsi zatrudnieni są w okolicznych miejscowościach. Brak podstawowego zaplecza usługowo-handlowego, ale  funkcjonują szkoła i leśniczówka. Dzięki temu wieś nie wyludniła się tak jak inne miejscowości i ma ustabilizowaną sytuację ludnościową. Okolice Skrzynki mają znaczne walory krajobrazowe nie są w pełni wykorzystane. Bardzo wolno odtwarzane są letniskowo-rekreacyjne funkcje Skrzynki.

Kościół i cmentarze
Skrzynka była wsią parafialną już w 1360 r., gdyż wówczas wymieniono po raz pierwszy tutejszego plebana. Już a 1571 r. parafią zarządzali protestanci, dla których pracował początkowo pastor z Radochowa. Później, w latach 1587, 1590  czynni byli w Skrzynce pastorzy tu już mieszkający. Skrzynka pozostała w rekach protestantów do 1623 r. gdy kościół Rzymskokatolicki odzyskał tutejszą świątynię w 1623,  zmianie uległ jej status. Stała się ona kościołem filialnym przyłączonym początkowo do parafii w Lądku, a niedługo potem- do parafii w Trzebieszowicach. W czasach nowożytnych pozostał w lokalnej tradycji jakiś ślad istnienia parafii w Skrzynce, ponieważ w 1789 r. tutejszy kościół nazwano kościołem macierzystym (Mutterkirche). Przynależność kościoła do parafii w Trzebieszowicach trwała do 1857 r., kiedy to dzięki staraniom landgrafini von Fürstenberg ponownie erygowano parafię w Skrzynce. W XIX w./ Skrzynkę zamieszkiwali głównie katolicy. Nieliczni ewangelicy pojawili się we wsi ok. 1845 r. w 1972 r. parafię w skrzynce ponownie zlikwidowano, a tutejszą świątynię ponownie przyłączono jako filialną do parafii w Trzebieszowicach.
Kościół [parafialny w Skrzynce wymieniano w dokumentach z lat 1384 i 1429. W wizytacjach z lat 1560 i 1631 wzmiankowano zachowane do dziś wezwanie kościoła- Św. Bartłomieja nic nie wiadomo o wyglądzie kościoła w XVI i XVII w., a z dokumentów wizytacyjnych wynika jedynie, że w latach 1560 i 1631 znajdowały się w nim dwa ołtarze lub trzy ołtarze oraz trzy dzwony.
Według Zimmermanna obecny, murowany kościół miał być zbudowany przed 1591 r. jeśli tak, to był on zapewne wzniesiony przez protestantów. W 1631 r. stan techniczny kościoła określono jako dobry i wskazano tylko na uszkodzone okna. Sugestię o budowanie renesansowego, murowanego kościoła mogą wspierać następujące cechy architektury obecnej budowli, czyli szerokiej i płytkie prezbiterium, szeroka, krótka nazwa, masywna, krępa wieża i charakterystyczna dwukondygnacjowa przybudówka przy prezbiterium.  Przybudówka ta została w charakterystyczny sposób od wschodu zaokrąglona, a w zaokrągleniu tym pomieszczono schody do loży kolatorskiej na piętrze. Następnie w 1 poł. XVIII w. kościół był barokizowany. Przybudowano wówczas styk prezbiterium i przybudówki z lożą patronacką. Założono nad nim nowy, jednolity dach. Wieża, otrzymała nowy, cebulasty hełm bez prześwitu. Przepruto też nowe otwory, w tym termalne i wykonano bardzo prosty wystrój elewacji założony z podziału ramowego i skromnych obramień okiennych. Ogólnie można tylko stwierdzić, że tak jak w innych kościołach hrabstwa, także kościół w Skrzynce był modernizowany i barokizowany stosownie do potrzeb oraz przy użyciu minimalnych środków finansowych. Również użytkowy charakter miały modernizacje przeprowadzone w XIX w., ograniczające się do dobudowania krucht i przebudowy obudowanych, zewnętrznych schodów. Przebudowy te nie zawarły właściwie charakterystycznej, barokowej bryły kościoła i jego bardzo skromnego, barokowego wystroju elewacji. Współcześnie remontowano kościół w 1984 r. w jego wnętrzu zachowało się wyposażenie z XVII, XVIII i XIX w. w r. 1888 kościół otrzymał nowe organy wykonane przez organmistrza Luxa z Lądka. W 1631 r. wzmiankowano przykościelny cmentarz w Skrzynce otoczony murem. Ten obecnie istniejący, nieużytkowany mały cmentarz założony na planie owalu można uznać niewątpliwie za założenie stare, kształtowane w średniowieczu, lub najpóźniej w czasach nowożytnych. Wydzielony jest kamiennym murem. W odcinku muru cmentarnego wzniesiono niewielką kostnicę z otworem wejściowym o łuku pełnym zwieńczoną profilowanym gzymsem.

Zabudowa wsi
W poł. XVII w. i w 1 poł. następnego stulecia zabudowa wsi była skromna, głównie szerokofrontowa i  znacznie rozrzucona wzdłuż głównej drogi wiejskiej.  W 2 poł. XIX w. pojawiły się nieliczne zagrody czworobok. Zachowana do dziś zabudowa Skrzynki powstała w 2 poł. XIX w i w pierwszych latach XX stulecia. Współcześnie uległa częściowo destrukcji. Dominują skromniejsze, głównie murowane, jednokondygnacyjne budynki mieszkalne i mieszkalno-gospodarcze o prostych bryłach, nakryte dachami dwuspadowymi.
We wsi i w jej najbliższej okolicy zachowały się figury i krzyże przydrożne. Przy jednym z domów stoi kapliczka z cegły słupowa z końca XIX w. natomiast w sąsiedztwie kościoła znajdują się Grupa Ukrzyżowania z 1867 r. z figurami Marii Magdaleny i Św. Jana Nepomucena lub Św. Franciszka Ksawerego, z dwiema kolumnami po bokach, obsadzona dwoma żywotnikami. Pod wyglądem ogólnej kompozycji zbliża się ku krucyfiksom z lat osiemdziesiątych XIX w. znajdującym się w Raszkowie (Gm. Radków). Ponadto zachowała się we wsi: figura Św. Jana Nepomucena (Społ.. XIX w.). przed remizą strażacką pozostały relikty pomnika żołnierzy poległych na pierwszej wojnie światowej.  

Wykaz zabytków architektonicznych i budownictwa:
1 Zespół kościelny
a) kościół filialny p.w. Św. Bartłomieja, przed 1591, 1 poł. XVIII w., 2 poł. XIX w.,
b) mur cmentarny z bramą, koniec XVIII w.
2 Folwark, XIX w., XX w.,
3 Domy mieszkalne  koniec XIX w., pocz. XX,
4 Zespół mieszkalno-gospodarczy, pocz. XX w.
5 Leśniczówka, ok. 1920-1930.

      

zegarkow repliki

This watch is a technical marvel, housing a complete perpetual calendar and a moonphase in a case that is just 8.1 mm thick—a staggering feat of miniaturization. Its beauty lies in its restraint. The midnight blue dial is stunningly clean and legible, with all complications perfectly integrated. The Overseas line's signature Maltese cross-inspired bracelet is one of the most comfortable and elegant in the industry, and the quick-release system allows for effortless strap changes.

It is recommended because it offers a more nuanced, less ostentatious path to haute horlogerie. It lacks the feverish hype of a Nautilus or Royal Oak but offers equal, if not superior, craftsmanship, a more wearable form factor, and the deep, quiet confidence that comes from wearing a masterpiece from history's most venerable maker.